Mimarî Fotoğrafçılıkta Yaklaşımlar

Mimarî Fotoğrafçılıkta Yaklaşımlar

Paylaş:

Yaşam mekânlarının mimarî değeri, estetik bakış açısının fotoğraf ile yansıtabileceği en ideal konular arasındadır.

Yaşanılan ortamlarla ilişkimize ışık tutan mimarî fotoğrafçılığın amacını, mimari yapıları değişik yaklaşımlara ve belli estetik değerlere göre fotoğraf karesine aktarmak şeklinde belirlemek mümkün. Binalar, birçok fotoğraf meraklısı açısından çekici öğelerdir. Ayrıca binalar iyi birer modeldirler; çünkü hareket etmeden, stabil şekilde bir yerde dururlar. Yani çekim esnasında herhangi bir hareket bazlı sorun, mimari konulu fotoğraf çalışmalarına çok uzak bir öğe durumundadır. Üstelik mimari yapıların, örneğin binaların bulunmaları da kolaydır.

Fantastik bir örnek vermek istendiğinde; bir moda çekimi öncesinde uygun modelin bulunması bazen saatler, günler alırken binalar her yerdedir. Ancak bu modellerin oldukça büyük olabildiklerini belirtmemize gerek yok sanırım. Model(bina) kolaylıkla bulundu diyelim; peki fotoğrafın karakteri ne gibi faktörlerle orantılı haldedir? Mimari fotoğrafçılığında temel etmenlerden biri özgünlüktür. Çekilen fotoğrafların özgün ve kendine has bir karakteri olmalıdır. Çünkü şehirler binalarla dolu ve hepimiz binalarda yaşıyoruz, çalışıyoruz. Bu binaları her gün görüyoruz. Yani farklı olmanın gerekliliğini doğuran etmenler hiç olmadığı kadar fazla. Hayal gücünün daha güçlü olmasını, belki bilinçaltının bilinçten daha yaratıcı olmasını gerektiren durumu zorunlu kılar mimari fotoğraf çalışmaları.

Dünyadaki fotoğraf trendleri ele alındığında şu açıkça görülmektedir ki mimari fotoğraf, teknik açıdan talep edilen bir fotoğrafçılık dalıdır. Fotoğrafa yeni başlayanlar da bir giriş seviye DSLR ile tatmin edici hatta övgüyü hak eden çekimler gerçekleştirebilirler elbette ama bu fotoğraf türünde tecrübelilerinin teknolojik tercihleri kapsamlı bir açıklamayı gerekli kılar. Çünkü profesyonel mimari fotoğrafçılar çoğunlukla orta veya geniş formatlı fotoğraf makineleri ile çekim yaparak teknik kalitesi yüksek fotoğraflar elde etmek isterler. Fotoğrafa yeni başlayanlar için hedefte aslında belirttiğimiz bu profesyonel düzey olmalı.

ericherrmann_SFArch_9395

Profesyonel “bakış”

Bir yapının çelik konstrüksiyon ya da betondan meydana getirildiğini düşünelim. Ayrıca mimari öğelerin sanatsal bakış açısıyla tasarımlandığını. Yani örneğin bir kubbe şeklindeki 8 katlı bina ve her katta estetik algıya hitap etmesi için detaylandırılmış sistematik öğeler. Mimari fotoğrafçılık, fotoğrafçılığın de mimarisi gibi düşünülebilir. Neyin ön plana çıkarılacağı bu türün ana başlıklarındandır. Işık, gölge kullanımı ya da enstantane gibi teknikler ile mimari yapının fotoğraflanması, fotoğrafçının zihni ile örtüşür, bağımlılık sergiler.

Bir mimari yapı, bulunduğu şehrin dönüşümüne ön ayak olabilir, mimari yönünü tamamen değiştirebilir ve statüsüne pozitif veya negatif yönde etkileri olabilir. Fotoğrafçının objektifine yansıtmayı planladığı bina ya da diğer fiziksel yapılar(eğer fotoğraflar yalnızca kişisel arşiv için düşünülmüyorsa) bu etkilerin daha yoğun yansıtılması adına önemlidir. Bir binanın karşısına geçip herkes fotoğraf çekebilir ancak o binadaki bilinmeyen “açı” bilinmeyen “ışık” bilinmeyen “detay” yakalanırsa çekilen fotoğraf diğerlerinden ayrışacaktır.

Profesyonel mimari fotoğrafçılarının fotoğraflarını elde etmek için kullandıkları aygıt seçimlerinin genellikle geniş veya orta format fotoğraf makineleri şeklinde olduğunu kısaca belirtmiştik. Geniş ve orta format fotoğraf makineleri 60, 80 hatta 100 milyon piksel düzeylerinde fotoğraf çekimi gerçekleştirilebilen fotoğrafın milyon piksel gurularıdır. Çekilen fotoğraflarda, daha büyük bir netliğe ihtiyaç duyulduğunda orta format olarak adlandırılan ve daha çok profesyonel fotoğrafçıların rağbet ettiği makineler kullanılmaktadır. Bu noktada Photoline Yayın Danışmanı Sayın Emre İkizler’in, Sayın Faruk Akbaş ile birlikte birkaç sene önce hazırladığı “Fotoğrafın Teknik Okumaları” adlı kitabından bir alıntı yerinde olacak:

“…Orta format makineler, 120 koduyla bilinen ve roll film olarak adlandırılan filmi kullanan makinelerdir. Çift (TLR) ya da tek objektifli refleks (SLR) olan bu makineler çoğunlukla kutu görünümüne sahiptirler. Daha çok profesyonel stüdyo çekimleri için tasarlanmışlardır, bu yüzden amatör kullanıcıların taşıyamayacağı kadar hantal ve ulaşamayacağı kadar pahalıdırlar. Orta format film kullanan fotoğraf makinelerinin objektiflerinin değişmesi kadar, film taşıyıcı ‘magaziné lerinin değişmesi de önemli özelliklerindendir. Yani, magazinine renkli film yerleştirilmiş bir makine de siyah-beyaz film kullanmak istediğinizde, diğer magazine siyah-beyaz film takabiliyor ve yalnızca magazinlerin yerini değiştiriyorsunuz. Orta format filmlerle 35 mm’lik filmlerin 2.4X3.6 cm’lik görüntü alanından çok daha büyük orijinallere ulaşılabilir. Bu da, daha büyük boyutta kaliteli baskıların yapılabilmesini sağlar.”

Bu makinelerin olumsuz yönleri ise hem oldukça pahalı hem de ağır olmalarıdır. Detay bilgi olarak; bir kare için göze alınması gereken maliyet de 35mm’nin 3 katıdır. Günümüzde mimari fotoğrafçıları artarak bu aygıtları kullanıyorlar. Bu bir seviye ve bunun altındaki düzeyler de mimari fotoğrafa yatkınlıklarını objektiflerine hatta akıllı telefonlarına yansıtmayı deneme fikrini ciddiye almalıdırlar. Örneğin kompakt fotoğraf makinesi ya da bir aynasız sistem fotoğraf makinesi ile dahi mimari fotoğrafa dair görsel çalışmalar yapılabilir. Bakış açısı ve hayal gücü kavramları, kimi zaman altmış bin TL’lik bir orta format aygıtın ve onlarca yıllık fotoğraf tecrübesinin birleşiminin yakalayamadığı görsel boyutları insanoğluna armağan etmiştir.

pygmalion-karatzas-actelion-p120613

Teknik detaylar

Peki, mimarî fotoğrafçılıkta dikkat edilmesi gereken konular nelerdir? Kısaca bunlara da göz atalım. Mimari fotoğrafçılıkta öncelikle dikey hatların paralel olması, yani karşıdan çekimlerde dikey-yatay hatların paralel şekilde birbirine dik ve dikdörtgen, kare alanlar oluşturacak şekilde fotoğraflanması istenir. İkinci nokta ise en az iki yüzeyden perspektif derinliğin verilmesi gerekir. Bu iki temel esas alındıktan sonrası gerisi fotoğrafçının ustalığına ya da yeteneğine kalacaktır. Orta format ile çekim gerçekleştiriliyorsa düşük hızlı yüksek ayırma gücü olan çizgisel ifadeleri iyi şekilde veren filmler tercih edilmelidir. Diğer bir nokta da, yapıyı çevresi ya da işlevi ile birlikte anlatırken yapının tüm özelliklerini kullanmak ve yansıtmanın önemidir. Mimari çekimlerin hemen hepsi tripod üzerinde yapılmalıdır. Bir de, mimari fotoğrafçılıkta ilgili bir bilgiye kısaca değinelim. Bu işin uzmanları “Linhof” marka fotoğraf makinelerinin mimari fotoğrafçılıkta kullanılan en iyi makineler olduğunun altını çiziyor. Linhof makinelerin en önemli özelliğinin perspektif kontrolünü en iyi şekilde sağlamaları olarak özetlenebilir. Linhof marka makineleri tanımak ve kullanımını öğrenmek mimari fotoğrafçılık için yeterli temeli oluşturabilir. Alman kökenli markanın ürünleri incelemek ve ayrıntılı bilgi almak için www.linhof.de adresi ziyaret edilebilir. Phase One, Mamiya Leaf ve Hasselblad’de tanınan orta format fotoğraf makine üreticilerindendir.

Bu konuyu ele alırken dijital teknolojilerin gelişiminden söz etmemek olmaz. İstenilen özel efektler ve düzenlemeler Photoshop gibi çeşitli yazılımlarla sağlanabiliyor. Aslında bunun fotoğrafçılar için kötü bir haber olduğunu söylemek gerekir. Çünkü artık bilgisayar sayesinde hiçbir fotoğrafçının ya da aygıtın elde edemeyeceği görüntüler bilgisayar ile kolayca meydana getirilebiliyor. Bizlerse manipülasyonun ya da bir oluşturma çabasının en başından hatta belirttiğimiz bu bilgisayar etmeninin minimum uygulama sahasından itibaren yola çıkmanızı öneriyoruz. Ayrıca bu alanda en çok kullanılan öğelerden biri de perspektif düzenlemeleri. Ultra-geniş açılı objektifler, balıkgözü veya yarı-balıkgözü lensler ile daha yaratıcı fotoğraf sonuçları da sağlanabiliyor.

casa_cosgriff_logo_large

Mimari fotoğrafçılıkta yaklaşımlar

Mimari fotoğrafçılık teknoloji, ekipman, teknik bilgi gibi faktörlerle birlikte kişisel yaklaşım tercihlerini de gerekli kılar. Mimari çekimde, dikkat edilmesi gereken konuların en önemlilerinden birisi de konuya yaklaşımdır. Bir fotoğrafçının moda çekimlerinde rengarenk kareler elde etme isteği bir başka fotoğrafçının ise Low-Key fotoğraf tekniği ile konuyu objektifine yansıtma arzusu gibi mimari fotoğrafçılıkta da çeşitli tercihler söz konusudur. Burada şu soru akla gelebilir. Bir mimari çekim için birden fazla mı yol vardır? Bu sorunun cevabı, kesinlikle evettir. Çünkü bir yapıyı iki şekilde fotoğraflayabiliriz.

Yorumlu yaklaşım

Fotoğrafçı burada kadrajın içine sadece yapıyı değil kendi yorumunu da katar. Yani, kendi yorumunu verirken de insan, bulut, ağaç, gökyüzü, ışık perspektif gibi bazı öğeleri kendi yorumuna yardımcı olarak kullanabilir. Bu öğeleri kullanarak, yapıyı sıradan bir izlenime oranla olduğundan daha değişik atmosferde gösterebilir. Böylece sıradan olmayan etkili ve işlevselliği olan fotoğraflar elde edilir. Yapının cephelerini fotoğraflamak yine amaç olabileceği gibi, yapıyı meydana getiren diğer detayları fotoğraflamak da bu işin bir parçasıdır. Bunun için özel bir ekipmana da ihtiyacınız yok.

Yorumsuz yaklaşım

Yapının her cephesinin tam karşıdan yapılan çekimleri, yatay ve düşeylerinin film karesinin kenarlarına paralel gelecek şekilde fotoğrafa aktarılması ile gerçekleştirilir. Bu çekimlerde teknik kamera ya da sabit gövdeli bir fotoğraf makinesi ile perspektif düzeltici F.C. objektif birlikte kullanılarak, perspektifi düzeltme yoluna gidilebilir. Eğer bu olanaklarımız yoksa çekeceğimiz her cephenin yatayının ve dikeyinin tam ortasında yer alacak şekilde uygun yüksekliğe çıkılıp bu bakış noktasından çekim yapılır. Yapı bunların dışında uygun bir perspektiften, 3 boyutlu izlenimi ortaya çıkacak şekilde de fotoğraflanabilir. Yorumsuz yaklaşımda yapının cephelerini düzgün ve sade bir şekilde karelemek esastır. Yapının cephelerinin karşısından yapılan çekimlerde yapının yatay ve düşeylerinin film karesinin ya da dijital makine kullanıyorsanız sensör kenarlarına paralel gelecek şekilde yakalanması şarttır. Mimari fotoğrafçılıkla uğraşan isimlere biraz baktığınız zaman, başarılı bir kısmın mimarlık disiplininden geliyor olmasıysa çok şaşırtıcı değil. Her ne kadar yurtdışında daha çok isim bulunsa da ülkemizden verebileceğimiz başarılı örnekler arasında Cemal Emden, Murat Germen ve Gürkan Akay gibi isimler bulunuyor.

a path to the sky I

İnşaatı veya tadilatı süren yapının fotoğraflanması

Fotoğrafları çekilecek yapıda inşaatın sürmesinden veya tadilattan dolayı bitirilmemiş bölümler söz konusu olabilir. Fotoğrafçının buradaki görevi, bu bölümleri mümkün olduğu kadar kadrajın dışına ya da alan derinliğinin dışına çıkarmaktır. Bu durumda, yapının tamamlayıcı öğelerini bazen öne çıkarmak gerekebilir. Bu bir otelin havuzu, bir çocuk bahçesi, bir heykel bazen de bir bahçe düzenlemesi olabilir.

Neden mimarî fotoğrafçılık?

Mimari fotoğrafçılık ağırlıklı olarak aşağıdaki amaçlar için yapılan bir fotoğrafçılık türüdür.

>Yapının çevresi ile olan ilişkisini anlatmak için 
>
Yapının aşamalarını belgelemek için 

>Rölöve için yapılan çekimler

Şehirciliği belgelemek için 
>
Arkeolojik yapıları ve kazıları belgelemek için 
>
Doğal afetlerden sonra şehri belgelemek için 
>
Tanıtım amacıyla ve yapımcı firma için yapılan çekimler
>
Mimari amaçla çıkan kitap ve dergi için 
>
Mimari ile ilgili görsel etkinlikler için 
>
Yapının işlevini anlatmak için 
>
Resmi evrakta kullanmak için 

Yazar: Ferhat Verdi

Bu makale Digital Photoline dergisinde yayınlanmıştır. Başka bir mecrada izinsiz yayını yasal müeyyideye tabidir. 

YORUM

Yorumlar 0